عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل، روابط دیپلماتیک رسمی میان دو کشوری را برقرار می‌کند که اکنون رابطه رسمی ندارند. این مذاکرات به‌عنوان بخشی از بسته‌ای گسترده‌تر مطرح شده‌اند: تعهدات عربستان در قبال اسرائیل، ترتیبات امنیتی و همکاری هسته‌ای غیرنظامی میان آمریکا و عربستان، و شرط عربستان درباره تشکیل کشور. هیچ توافقی این شرایط را تثبیت نکرده است.
صفحه‌های مرتبط این مجموعه به خواسته‌های عربستان و محدودیت‌های اسرائیل، توافق آمریکا و عربستان، پادمان‌های هسته‌ای، امنیت منطقه‌ای، پیوندهای اقتصادی و اماکن مقدس اورشلیم می‌پردازند.
چرا مذاکرات پیش رفت
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، در مصاحبه‌ای در سپتامبر ۲۰۲۳ گفت دو کشور به توافق نزدیک‌تر می‌شوند. دولت بایدن عادی‌سازی را بخشی از بسته‌ای گسترده‌تر برای منطقه توصیف کرد. متیو میلر، سخنگوی وزارت خارجه، در ۲ مه ۲۰۲۴ گفت عربستان آرامش در غزه و مسیری به سوی تشکیل یک کشور عربی مستقل را شرط می‌داند و ریاض این بسته را مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته تلقی می‌کند. نشست خبری وزارت خارجه همچنین روشن کرد که بخش‌های دوجانبه آمریکا و عربستان را نمی‌توان از ترتیبات گسترده‌تر جدا کرد.
هر طرف چه چیزی ممکن است به دست آورد
اسرائیل ممکن است روابط رسمی با بزرگ‌ترین کشور عربی خلیج فارس، پیوندهای گسترده‌تر منطقه‌ای و فرصت‌های بالقوه تجاری به دست آورد. عربستان به دنبال برنامه هسته‌ای غیرنظامی و رابطه امنیتی قوی‌تر با آمریکا بوده است؛ جزئیات هر ترتیبی از این دست به مذاکره و بررسی حقوقی نیاز دارد. آمریکا، همگرایی منطقه‌ای و حفظ همکاری دفاعی عربستان در چارچوب رابطه با واشنگتن را از منافع راهبردی خود دانسته است. این‌ها منافع احتمالی‌اند، نه دستاوردهای تحقق‌یافته.
ابتکار صلح عربی سال ۲۰۰۲ همچنان مرجعی مهم در منطقه است. این ابتکار، عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل را پس از عقب‌نشینی اسرائیل از سرزمین‌های تصرف‌شده در ۱۹۶۷، حل‌وفصل عادلانه و توافق‌شده مسئله پناهندگان و تشکیل یک کشور عربی مستقل با پایتختی اورشلیم شرقی پیشنهاد می‌کرد. بیانیه عربستان در فوریه ۲۰۲۴ شرط دیپلماتیک کنونی این کشور را با بیان خود مشخص کرد: به‌رسمیت‌شناختن کشور مستقلی بر پایه مرزهای ۱۹۶۷ با پایتختی اورشلیم شرقی، همراه با پایان درگیری‌ها در غزه و خروج نیروهای اسرائیلی از این منطقه.
مانع اصلی
عربستان بار دیگر تأکید کرده است که بدون تشکیل یک کشور عربی مستقل روابط دیپلماتیک برقرار نخواهد کرد. قطعنامه کنست اسرائیل در فوریه ۲۰۲۴ با به‌رسمیت‌شناختن یک‌جانبه بین‌المللی مخالفت کرد و گفت توافق نهایی باید از راه مذاکرات مستقیم حاصل شود. بنابراین اختلافی اساسی بر سر تشکیل کشور، ترتیبات امنیتی، زمان‌بندی و اقداماتی که اسرائیل می‌تواند برای برآورده‌کردن خواسته ریاض انجام دهد باقی است. برای اطلاع از بیانیه‌های تاریخ‌دار و بحث‌های اسرائیل، صفحه اختصاصی این شرط را بخوانید.
گزارش‌های مربوط به پیشرفت گفت‌وگوهای آمریکا و عربستان، به‌خودی‌خود به برقراری روابط عربستان و اسرائیل نینجامیده‌اند. پرسش اصلی این است که آیا مذاکره‌کنندگان می‌توانند بر سر بسته‌ای توافق کنند که خواسته‌های عربستان را برآورده سازد، حفاظت امنیتی قابل‌اتکایی برای اسرائیل فراهم کند و حمایت آمریکا و کنگره را برای بخش‌های مربوط به آمریکا به دست آورد.