داستانهای عاموس عوز اغلب روابط خصوصی را در محیطهای آشنای اسرائیلی جای میدهند. او از ۱۹۵۴ تا ۱۹۸۶ در کیبوتص حولدا زندگی کرد و در اورشلیم زاده و بزرگ شد؛ این مکانها در رمانهایی بازمیگردند که کشش میان زندگی جمعی و خواستهٔ فردی را میسنجند، بیآنکه هیچیک از این مکانها را به نمادی تقلیل دهند.
حولدا و خانوادهٔ کیبوتصی
عوز در نوجوانی به حولدا پیوست و همزمان با نوشتن و تدریس به کار کشاورزی پرداخت. مؤسسهٔ اسرائیلی ادبیات عبری ثبت کرده است که او ۲۵ سال وقت خود را میان نوشتن و تدریس در دبیرستان کیبوتص تقسیم میکرد و در ۱۹۸۶ آنجا را ترک کرد. او حدود ۳۲ سال در آنجا ساکن بود، نه دو دهه.
صلح کامل (انتشار به عبری در ۱۹۸۲) در یک کیبوتص و در سال ۱۹۶۷ میگذرد. رمان چند تن از ساکنان را دنبال میکند که دلبستگیها و آرزوهای خصوصیشان با روالهای مشترک جامعه در تنش است. کتابشناسی نویسنده این رمان را در میان آثار او آورده است. فضای داستانی به عوز امکان میدهد بسنجد آرمان برابری چگونه با تعارضهای عادی انسانی روبهرو میشود؛ این اثر رمان است، نه گزارشی مستند از تاریخ کیبوتص.
جایی دیگر، شاید که در ۱۹۶۶ به عبری منتشر شد نیز داستانش را در یک کیبوتص جای میدهد. فضای اجتماعی فشردهٔ این نهاد حریم خصوصی اندکی برای شخصیتها باقی میگذارد و انتخاب فردی و انتظار جمعی را در تعاملات روزمره آشکار میکند. نگاه عوز از تجربهٔ زندگی در آنجا اثر پذیرفته، اما داستانش تجربه را با شخصیتها و پیرنگی خیالی شکل میدهد.
اورشلیم در مایکل من
مایکل من (۱۹۶۸) را حنا گونن، زن جوانی که در اورشلیم زندگی میکند، روایت میکند. خیابانها، آبوهوا و زندگی محلهای شهر بخشی از روایت او دربارهٔ ازدواج و نارضایتیاش میشوند. روایت حنا ذهنی است: برداشتهای او رمان را شکل میدهند و نباید آن را تشخیصی بالینی دانست.
کتاب در بستر جغرافیای سیاسیِ دوپارهٔ اورشلیم منتشر شد. شرح کارنامهٔ عوز در مؤسسه این رمان را از آثار آغازین او میداند. اردن از ۱۹۴۸ تا جنگ ششروزهٔ ۱۹۶۷ بر بخش شرقی شهر کنترل داشت و اسرائیل بخش غربی را کنترل میکرد. این تاریخ برای فضای رمان اهمیت دارد، اما تمرکز اصلی داستان همچنان زندگی خانوادگی و روانی حناست.
حافظه در قالب داستان خانوادگی
عوز در قصهٔ عشق و تاریکی به نوشتار خودزندگینامهای روی میآورد و کودکیاش در اورشلیم و تاریخ خانوادهاش را پی میگیرد؛ آرشیو عاموس عوز دانشگاه بنگوریون مطالبی دربارهٔ کارنامهٔ ادبی او نگهداری میکند. مؤسسهٔ اسرائیلی ادبیات عبری این رمان را در میان آثار او میآورد و زادهشدنش در اورشلیم و زندگی بعدیاش در حولدا را ثبت کرده است. این کتابها در کنار هم نشان میدهند عوز چگونه مکان را ملموس میکرد: غذاخوری کیبوتص یا خیابانی در اورشلیم میتواند تکیهگاه روایت خصوصی یک شخصیت باشد.
برای زمینهٔ ادبی گستردهتر، بنگرید به از داستانهای پیشگامی تا داستان مدرن عبری.